Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως Καϊμακλίου

Γράφει ο Γιώργος Κωνσταντίνου

Η είδηση στις κοινωνικές στήλες των εφημερίδων, στα μέσα Μαϊου, μας θύμισε το εδώ και πολλά χρόνια ακατοίκητο μοναστήρι της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στο Καϊμακλί. Όπως διαβάσαμε, στις 17 Μαΐου 2010 έγιναν τα εγκαίνια του ναού της Μονής από το Μητροπολίτη Τριμυθούντος Βαρνάβα.

Πέρασαν πάνω από 10 χρόνια από τη μέρα που η τελευταία μοναχή του ιδιόρρυθμού μοναστηριού της Μεταμορφωσεως του Σωτήρος στο Καϊμακλί υποχρεώθηκε να το εγκαταλείψει λόγω γήρατος και να μετακινηθεί σε οίκο ευγηρίας, όπου και απεβίωσε. Έκτοτε, το μικρό και σχετικά άγνωστο μοναστήρι, μετόχι της Ιεράς Μονής Σταυροβουνίου, έμεινε ερειπωμένο και άνοιγ για την τέλεση της Θείας Λειτουργίας μόνο στις 6 Αυγούστου του κάθε έτους (εκτός από το 2009, όπου δεν τελέστηκε η Θεία Λειτουργία), ημερομηνία κατά την οποία η ορθόδοξη εκκλησία τιμά τη Μεταμόρφωση του Σωτήρος Χριστού.

Το μοναστήρι βρίσκεται έξω από τον παραδοσιακό πυρήνα του Καϊμακλίου, στην όδο Καλογραιών 3, σε πολύ μικρή απόσταση από την πράσινη γραμμή. Η απουσία κάποιας ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής μορφής αποτρέπει τον τυχαίο επισκέπτη να ξεχωρίσει το μοναστήρι από τα σπίτια της περιοχής. Θέλει πολλή παρατηρητικότητα για να εντοπίσεις πάνω από την πόρτα τη μικρή πινακίδα με το όνομα του μοναστηριού και τη χρονολογία ανέγερσης του, το 1928.

Τον Ιούνιο που μας πέρασε, η Ιερά Μονή Σταυροβουνίου  ανακαίνισε τους χώρους του μετοχίου της, με σκοπό η εκκλησία να ανοίγει για την τέλεση της Θείας Λειτουργίας τέσσερις φορές το χρόνο, στις 6 Αυγούστου και σε άλλες τρεις γιορτές κατά τις οποίες παραδοσιακά πανηγύριζε, του Αποστόλου Ανδρέα στις 30 Νοεμβρίου, την Υπαπαντή του Κυρίου στις 2 Φεβρουαρίου και των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στις 21 Μαΐου. Αυτό γινόταν πάντοτε, όπως μας εξήγησαν από το Σταυροβούνι: "Στην Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως δεν ετελείτω Θεία Λειτουργία, εκτός από τέσσερις φορές το χρόνο. Τις υπόλοιπες μέρες, οι μοναχές τελούσαν μόνες τους τον Εσπερινό και τον Όρθρο."

Ο Δρ. Πέτρος Στυλιανού, στο βιβλίο του "Το Μοναστήρι της Μεταμόρφωσης στο Καϊμακλί", το οποίο εξεδόθη το 1985, αναφέρεται σε τέσσερις μοναχές που συνάντησε εκεί το Νοέμβριο του 1983, τις αδελφές Μαγδαληνή, Γλυκερία, Συγκλητική και Μακαρία. Σημειώνει δε ότι η Μαγδαληνή ήταν η "πρώτη τη τάξει" και ότι καταγόταν από τον Κεφαλόβρυσο της Κυθρέας και ότι η Μακαρία ήταν από την Αθηένου.

Από διηγήσεις των μοναζουσών, ο Δρ Στυλιανού σημειώνει στο βιβλίο του ότι το μοναστήρι αρχικά βρισκόταν σε ένα σπίτι στο κέντρο του Καϊμακλίου. Η αδελφή Μαγδαληνή ανέφερε στο συγγραφέα ότι οι πρώτες μοναχές που δημιούργησαν τη μονή ήταν η Θεοφανώ, η οποία καταγόταν από το Καϊμακλί, η Αθανασία και η Χριστίνα.

Στο βιβλίο του Δρος Στυλιανού σημειώνεται ότι γύρω στο 1951 πνευματικός πατέρας των τριών μοναζουσών υπήρξε ο ιερομόναχος Μακάριος Σταυροβουνιώτης.

Δημιουργία

Ο Δρ. Πέτρος Στυλιανού εκτιμά, από τις διηγήσεις των μοναζουσών, ότι το μοναστήρι θα πρέπει να συστάθηκε γύρω στο 1894, σε άλλη τοποθεσία, μέσα στον παραδοσιακό πυρήνα του Καϊμακλίου. Από άλλες μαρτυρίες μαθαίνουμε ότι αν και αρχικά ήταν απλό κοινόβιο και όχι μοναστήρι, εν τούτοις θεωρείται ως το πρώτο γυναικείο μοναστήρι που λειτούργησε στην Κύπρο, αφού ακόμα και μέχρι το 1945 δεν λειτούργησε κανένα άλλο γυναικείο κοινόβιο μοναστήρι στην Κύπρο. Στο χώρο που βρίσκεται σήμερα η Μονή μεταφέρθηκε το 1928 και η εκκλησία εικάζεται ότι ανεγέρθη το 1951, έχοντας εγκαινιαστεί και μυρωθεί στις 17 Μαϊου 2010!

Από το ίδιο βιβλίο μαθαίνουμε ότι μέχρι το 1964 "πρώτη τη τάξει" ήταν η μοναχή Αθανασία και μέχρι το 1973 η μοναχή Χριστίνα από τη Βώνη. Από τότε και μέχρι το 1985 τουλάχιστον, που εξεδόθη το βιβλίο, "πρώτη τη τάξει" ήταν η μοναχή Μαγδαληνή.

Πιστεύεται ότι τις περισσότερες μοναχές και συγκεκριμένα δώδεκα στον αριθμό, το μοναστήρι θα πρέπει να τις φιλοξενούσε γύρω στο 1945. Εδώ αξίζει να σημειώσουμε ότι το 1945 ενετάχθη στην αδελφότητα της μονής η μετέπειτα ηγουμένη της Ιεράς Μονής Αγίου Ηρακλειδίου γερόντισσα Χαριθέα.

Σύμφωνα με το ίδιο βιβλίο, κατά τη δεκαετία του 1980 ήταν αυτοσυντήρητο. Οι μοναχές κατασκεύαζαν διάφορα είδη όπως σεντόνια, πουκάμισα, γλυκά και λευκαρίτικα, τα οποία πουλούσαν. Σημειώνεται, επίσης, ότι από το 1951 μέχρι το 1963 η Θεία Λειτουργία πραγματοποιείτω κάθε Κυριακή ενώ όταν μειώθηκε ο αριθμός των καλογραιών οι τελούμενες Θείες Λειτουργίες περιορίστηκαν σε τέσσερεις το χρόνο.

"Ιδιόρρυθμο μοναστήρι"

Αναζητώντας την ερμηνεία της συγκεκριμένης φράσης, ανακαλύψαμε διάφορες ερμηνείες, μερικές εκ των οποίων είναι:

• Την περιουσία της μονής τη βρήκαν οι μοναχοί/μοναχές και είναι υποχρεωμένοι/ες να τη διαφυλάσσουν.
• Στα ιδιόρρυθμα μοναστήρια, κάθε μοναχός/μοναχή παίρνει ένα μικρό μισθό και οφείλει να φροντίζει μόνος του/μόνη της για κάθε υλική και πνευματική ανάγκη. Κοινή είναι μόνο η προσευχή στο ναό.
• Οι "ιδιορρυθμίτες" μπορούν να φάνε κρέας, μια δυνατότητα που είναι απαράδεκτη στα κοινόβια, "κανονικά" μοναστήρια. Επιπλέον, μπορούν να πλουτίσουν από τις εργασίες τους και να διατηρούν περιουσία, παραβιάζοντας το βασικό μοναχικό ιδεώδες της ακτημοσύνης.

Η μεταμόρφωση του Σωτήρος Χριστού

Κατά τη διήγηση των Ευαγγελιστών, ο Κύριος Ιησούς Χριστός πήρε από τους μαθητές τον Πέτρο, τον Ιωάννη και τον Ιάκωβο και ανέβηκε στο όρος Θαβώρ για να προσευχηθεί. Οι τρεις μαθητές Του, όπως ήταν κουρασμένοι από τη δύσκολη ανάβαση στο Θαβώρ κάθισαν να ξεκουραστούν και έπεσαν σε βαθύ ύπνο. Όταν, όμως, ξύπνησαν, αντίκρυσαν το απροσδόκητο και εξαίσιο θέαμα. Το πρόσωπο του Κυρίου άστραφτε σαν τον ήλιο και τα φορέματα Του ήταν λευκά σαν το φως. Τον περιστοίχιζαν δε και συνομιλούσαν μαζί του δύο άνδρες, ο Μωυσής και ο Προφήτης Ηλίας. Αφού οι μαθητές συνήλθαν κάπως από την έκπληξη, ο πάντα ενθουσιώδης Πέτρος, θέλοντας να διατηρηθεί αυτή η αγία μέθη που προκαλούσε η ακτινοβολία του Κυρίου, ικετευτικά του είπε να στήσουν τρεις σκηνές. Μία για τον Κύριο, μία για τον Μωυσή και μία για τον Ηλία. Πριν προλάβει, όμως, να τελειώσει τη φράση του, ήλθε σύννεφο, τους σκέπασε και μέσα απ' αυτό ακούστηκε μια φωνή που έλεγε: Ούτος εστίν ο υιός μου ο αγαπητός, αυτού ακούετε" (Λουκά, θ' 28, 36).

Απολυτίκιο. Ήχος βαρύς.

Μετεμορφώθης εν τω όρει, Χριστέ ο Θεός, δείξας τοις μαθηταίς σου, την δόξαν σου καθώς ηδύναντο, λάμψον και ημίν τοις αμαρτωλοίς, το φως το αΐδιον, πρεσβείαις της Θεοτόκου, Φωτοδότα δόξα σοι.

Αναδημοσίευση από το περιοδικό "Πρωτεύουσα", τεύχος Αυγούστου 2010.

Γνωρίστε την Κύπρο - Meet Cyprus

Ο δικός σου θησαυρός δεν μένει ποτέ κρυμμένος!

Διαδρομή 4: Πυργά - Σταυροβούνι - Μοσφιλωτή

Οι ομορφιές που κρύβει η επαρχία Λάρνακας, με αποκορύφωμα τη διαδρομή για τη Μονή Σταυροβουνίου, είναι πραγματικά πολλές. Κι ενώ η χαρά της διαδρομής ξεδιπλώνεται τριγύρω όσο ο δρόμος διαπερνά τους κάμπους αφήνοντας πίσω την Αγία Άννα και τον Ψευδά, μια ανακάλυψη ενός γνωστού χωριού, όπως είναι τα Πυργά, έρχεται να κάνει τη διαδρομή αξέχαστη.



Μόλις 4 Km νοτιοανατολικά του χωριού, ακολουθώντας πάντα τον ίδιο δρόμο που οδηγεί στα Πυργά, λίγο πριν φτάσετε στην πλατεία του χωριού στρίβετε αριστερά. Ένας μικρός χωματόδρομος, με απλωμένες σαν ζωγραφιά δεξιά και αριστερά μυριάδες παπαρούνες, θα σας οδηγήσει στο Μεσαιωνικό Μοναστήρι της Παναγίας της Στάζουσας.

Η Μονή αυτή, της οποίας η ιστορία χάνεται στο χρόνο και η οποία κτίστηκε από πελεκητή ασβεστόπετρα, χαρακτηριστικό της μοναδικότητας της, ανήκε κάποτε στους Κιστερκιανούς μοναχούς.

Μέσα στα Πυργά υπάρχει ακόμα ένα σημαντικό μνημείο που αξίζει τον κόπο να επισκεφθείτε: το βασιλικό παρεκκλήσι της Αγίας Αικατερίνης που κτίστηκε το 15ο αιώνα. Είναι Γοτθικού ρυθμού με ορθογώνιο σχήμα τριών θυρών και καμαρωτή στέγη. Αποτελεί πολιτιστικό κέντρο παγκόσμιας κληρονομιάς, γεγονός που έχει σαν αποτέλεσμα να καταφθάνουν αρκετοί τουρίστες από το εξωτερικό για να το δουν από κοντά.



Στη συνέχεια, βγαίνοντας λίγο έξω απο τα Πυργά, και στρίβωντας αριστερά και πάλι, καταλήγετε στην Ιερά Μονή Σταυροβουνίου. Σίγουρα αποτελεί μια απο τις πιο ξακουστές μονές του νησιού μας, τόσο που μια επίσκεψη επιβάλλεται. Σύμφωνα, λοιπόν, με την παράδοση, κτίστηκε από την Αγία Ελένη, μητέρα του Αγίου Κωνσταντίνου, μετά την ανεύρεση του Τιμίου Σταυρού στο ταξίδι της απο την Ιερουσαλήμ προς την Κωνσταντινούπολη και άφησε στη Μονή ένα κομμάτι απο το Τίμιο Ξύλο. Οι κατά καιρούς ανασκαφές στο σημείο που είναι κτισμένη η Μονή, φρόντισαν να αναδείξουν την ιστορία του. Αρχαιολογικά ευρήματα και αγαλματίδια, απο ασβεστόλιθο, ενώνουν την πίστη των αρχαίων χρόνων με την καθολικότητα της χριστιανοσύνης που νιώθει σήμερα ο επισκέπτης.

Η αετοκορφή στην οποία καταλήγει ο φιδίσιος και στενός δρόμος, χαρίζει στον επισκέπτη τη δυνατότητα ν' αφήσει το βλέμμα του να ταξιδέψει μέχρι τις αλυκές της Λάρνακας και μέχρι τη Λεμεσό. Δεν είναι άλλωστε καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι κατα τους Μεσαιωνικούς χρόνους η εν λόγω κορυφή είχε την επωνυμία "Όλυμπος".



Επιστρέφοντας απο τον ίδιο δρόμο κατευθυνόμαστε προς το χωριό της Μοσφιλωτής και κάπου εδώ ήρθε η ώρα για λίγη προσωπική χαλάρωση, που μπορεί να γίνει σε συνδυασμό με καλό φαγητό στις ταβέρνες της περιοχής.



The treasure of yours is left never hidden!

Route 4: Pyrga - Stavrovouni - Mosfiloti

The beauties hidden in the Larnaca district, culminating in the path to the monastery Stavrovouni is really high. And while the joy of the journey as it unfolds around the road crosses the plains, leaving behind St. Anna and Psevdas, a discovery of a village known, as are Pyrga comes to make the trip memorable.

Just 4 Km southeast of the village, always following the same path that leads to Pyrga just before you reach the square turn left. A small dirt road, like a painting hanging on the left and right myriad poppies, will lead you to the medieval monastery of Our Lady "Stazousa".

This Abbey, whose history is lost in time, which was built by hewn limestone, characteristic of a single, once belonged to the Cistercian monks.

Inside of Pyrga there still an important monument worth a visit: the Royal Chapel of St. Catherine, built in the 15th century. Gothic is a rectangular three arched doors and roof. A cultural world heritage center, which has resulted in many tourists coming from abroad to see it up close.

Then, coming from just outside of Pyrga, and turning left again, leading to the Monastery of Stavrovouni. Definitely one of the most famous monasteries of the island, so that a visit is necessary. Therefore according to tradition was built by Saint Helen, mother of St. Constantine, after the discovery of the True Cross on its journey from Jerusalem to Constantinople and left a piece of the Holy Cross on the Monastery. The excavations at times to where the monastery is built, made sure to highlight the story. Archaeological findings and statues, limestone, join the faith of ancient times to the universality of Christianity that now feel the visitor.

This eagle peak which concludes the serpentine and narrow street, gives visitors the chance to let his gaze to travel up the salt marshes of Larnaca to Limassol. There is also no coincidence that during the Middle Ages this was the top named "Olympus".

Returning from the same road heading to the village of Mosfiloti and somewhere it's time for some personal relaxation, which can be combined with good food in the taverns.